شعبه سازمان اسناد و کتابخانه ملي در استان فارس براساس توافق رئيس سازمان اسناد وکتابخانه ملي و استاندار اين استان در شيراز راه اندازي مي شود.
در جلسه مشترک سيدمحمدرضا رضازاده و علي اکبر اشعري ، تفاهم نامه اي به امضا رسيد که بر اساس آن ، طرفين موافقت کردند به منظور راه اندازي شعبه سازمان اسناد و کتابخانه ملي در فارس ، طرح در دست احداث واقع در مجموعه حافظيه جنب باغ جهان نما را با زيربناي تقريبي 9 هزار مترمربع و در 4 طبقه که در حال حاضر حدود 40 درصد پيشرفت فيزيکي دارد ، با مشارکت طرفين و جذب اعتبارات لازم تکميل کرده و به بهره برداري برسانند. استاندار فارس همراه در اين نشست درباره تامين نيروي انساني و تجهيزات مورد نياز محل مذکور قول مساعد داد.

نوزدهمين نمايشگاه بين المللي کتاب تهران با همه چالشها و جنبه هاي تلخ و شيرينش به پايان رسيد و اگر چه خاطرات ناخوشايندي را در پاره اي موارد در ذهنها باقي گذاشت ؛ اما درمجموع ، گامي مثبت در جهت توسعه بازار نشر و کتابخواني و اعتلاي فرهنگ جامعه به شمار آمد.
در اين بررسي کوتاه ، به نمايشگاه نوزدهم با دو ديد مثبت و منفي نگريسته شده و نکاتي براي بهبود وضعيت اجرايي نمايشگاه هاي بعدي ارائه شده است.
بايد توجه داشت اگر جنبه هاي منفي نمايشگاه نوزدهم مدنظر برگزارکنندگان نباشد و در صدد رفع آنها برنيايند، نمايشگاه بيستم يا اصلا برگزار نخواهد شد و يا با مشکلات بيشتري مواجه خواهد بود.
هرگام مثبتي که در جهت رونق بازار کتاب و رواج کتابخواني برداشته شود، جاي تقدير و تشکر فراوان دارد. اطلاع رساني بسيار وسيع فراگير و ايجاد اشتياق فراوان در مردم تهران و شهرستان ها براي بازديد از نمايشگاه از سوي صداوسيما و مطبوعات که الحق امسال سنگ تمام گذاشتند و سيل و خيل جمعيت را به نمايشگاه کشاندند بدون اين که مطمئن باشند ميزبان برگزارکننده نمايشگاه ، توان پاسخگويي به آن همه استقبال را دارد يا ندارد!
بويژه که حداقل بسياري از بازديدگنندگان حتي يک جلد کتاب کودک هم نخريدند و فقط با خريد يکي ، دو بستني چوبي و قيفي و حصيري و ارتکاب بعضي شيطنت هاي رايج در پارکها نمايشگاه را ترک کردند و تنها حسن حضورشان ، بالابردن آماري بود که معلوم نشد مقامات نمايشگاه چگونه به دست آورده بودند.
اعلام شد که امسال 3ميليون نفر از نمايشگاه ديدن کرده اند که اين رقم لااقل 800هزار نفر بيشتر از سال 1384بود.
بنده قصد رد کردن چنين آماري را ندارم و حتي معتقدم بيشتر از اين تعداد و شايد نزديک به 5ميليون نفر از هموطنان عزيز تهراني و شهرستاني ، با تحمل مشکلات و هزينه هاي فراوان ، از نمايشگاه بازديد به عمل آوردند. اما، بسيار مايلم مسوولان برگزارکننده توضيح دهند که اين آمار را چگونه به دست مي آورند؟
آيا مانند ورزشگاه هاي بزرگ دنيا، براي تماشاگران ، کنتور ورودي دارند که مثلا اعلام مي کنند از فلان مسابقه فوتبال 83هزار و 261نفر ديدن کردند يا بليت ورودي فروخته اند و ما اطلاع نداريم و يا از روي ميزان توزيع نقشه هاي نمايشگاه به چنين نتيجه اي رسيده اند؟
لطفا در اين خصوص توضيح فرمايند تا رفع شک و شبهه شود.افزايش 14درصدي ناشران داخلي (1809) و ناشران خارجي (946) و آمار بالا و خيره کننده عناوين کتابهاي منتشر شده و فروشهاي بالا براي پاره اي از ناشران بسيار اميدوارکننده است که اميدواريم در سالهاي آينده به رقمهاي بيشتر و بالاتري برسيم و به درستي ادعا کنيم که نمايشگاه کتاب تهران يکي از بزرگ ترين و درخشان ترين نمايشگاه هاي فرهنگي دنياست و جمهوري اسلامي ايران براي طرح چنين ادعايي هيچ چيز کم ندارد.
با توجه به مراجعه لااقل 300تن از شخصيت هاي برجسته سياسي و اقتصادي و اجرايي کشور و نمايندگان مردم در مجلس شوراي اسلامي به نمايشگاه و بخصوص توجه ويژه رهبر معظم انقلاب ، رياست محترم جمهوري و وزير پرکار فرهنگ و ارشاد اسلامي به توسعه امر کتاب و کتابخواني ، جا دارد مقامات اجرايي و متوليان نمايشگاه با اجراي صحيح برنامه ها، موجبات جلب موافقت مقامات عاليه مملکت را براي سرمايه گذاري بيشتري در اين حرکت والاي فرهنگي فراهم کنند که کشور ما براي نشان دادن قابليت هاي خود به بدانديشان خارجي نياز بيشتري به فعاليت هاي گسترده فرهنگي از نوع برگزاري نمايشگاه هاي بين المللي کتاب دارد.

از برنامه ريزي تا اجرا
ضعف شديد در مقوله ثبت نام ناشران ، يکي از شاخصه هاي نمايشگاه نوزدهم بود که دليل اصلي آن به کم يا زياد بودن تعداد عناوين منتشر شده در سالهاي 1382 تا پايان 1384 بستگي داشت که مقامات برگزارکننده ابتدا دارابودن 40 عنوان کتاب را ملاک اصلي ثبت نام اعلام کردند و چون کم بودن عنوان هاي منتشر شده از سوي بسياري از ناشران ، باعث رنجش و اعتراض آنها به تعداد 40عنوان شد، واحد ثبت نام و هيات برگزارکننده ، شرط تعداد عناوين چهل گانه را به 25عنوان تقليل دادند که اين عقب نشيني تاکتيکي باعث شد جمع بيشتري از ناشران در نمايشگاه حضور يابند.
برخلاف 18سال گذشته که غرفه ها را 5روز پيش از شروع کار نمايشگاه به ناشران تحويل مي دادند و آنها با حوصله بيشتر غرفه آرايي مي کردند. امسال لااقل 90درصد غرفه ها، روز دوازدهم ارديبهشت تحويل شد و اين روند تا روز هجدهم ارديبهشت ادامه داشت!
در حالي که نمايشگاه در روز سيزدهم توسط رياست محترم جمهوري طي مراسم باشکوهي ، گشايش يافته بود! فقط کافي است اشاره شود تنها در سالن 27که بنده هم با غرفه چهارمتري در آن افتخار حضور داشتم ، حداقل 5غرفه 9متري بين روزهاي پانزدهم تا هجدهم به صاحبان آنها تحويل داده شد که لابد بر سر برپايي غرفه ها چک و چونه هاي فراوان زده شد.
زيرا بهاي غرفه هاي زير 12متري ، براي 10روز، متري 25هزار تومان بود و متوجه نشدم که نحوه محاسبه براي غرفه هاي 7روزه و 5روزه ، با چه فرمولي صورت گرفته است.
قدر مسلم اين که در اين نمايشگاه حتي يک لامپ يا يک صندلي اضافي با نرخ جداگانه محاسبه مي شد و دريغ از يک ليوان آب آشاميدني رايگان!اطلاعات غلط «خانه کتاب»، راجع به آمار کتابهاي منتشر شده از سوي ناشران ، يکي از دلايل ايجاد اختلاف ميان جماعت ناشر و مسوولان اجرايي بود که مقامات خانه کتاب مي گفتند چون وزارت ارشاد آمار صحيح نشر را بموقع در اختيار ما قرار نداده، آمار خانه کتاب دقيق نيست.
در حالي که کتابهاي ثبت نشده بيشتر مربوط به سالهاي 82و 83بود و براي رفع اين مشکل ناشر بايد تمام سوابق «اعلام وصول» کتابهايش را به خانه کتاب مي برد تا کنترل مجدد صورت گيرد و چنانچه ادعاي ناشر صحيح بود و خانه کتاب مجاب مي شد که ناشر دروغ پرداز نيست، گام بعدي اين بود که ناشر از آرشيو موسسه اش از هر کتاب لااقل يک نسخه بياورد و تحويل دهد و نامه اي بگيرد که ثابت کند آمار قبلي غلط بوده و آمار صحيح اين است که طي نامه جديد، اعلام کرده اند!
لطفا منصفانه قضاوت فرماييد که در آن غوغاي ثبت نام و دشواري هاي ناشران که آيا بالاخره در نمايشگاه نوزدهم حضور خواهند داشت يا خير، تحمل اين همه بيگاري و هزينه اضافه به حساب چه کسي بايد صورت مي گرفت؟
آيا ناشر بايد تاوان اشتباه هاي همه را بدهد تا شايد در نمايشگاه فرهنگي که متعلق به خود اوست حضور داشته باشد؟ آيا هيچ مقام ديگري درباره اين کاستي ها و تحميل ها مسوول نيست؟
راجع به ترافيک وحشتناک اطراف نمايشگاه که لااقل تا 5کيلومتر از هر سو را تحت الشعاع قرار مي داد، با همه زحمات طاقت فرسايي که مسوولان و ماموران ميانسال و جوان راهنمايي و رانندگي متحمل شدند، چيزي نمي نويسم ، چرا که بسيار گفته و نوشته اند و به جايي نرسيده است.
فقط کافي است بگويم که مجموعه نمايشگاه دايمي در زمانه اي ايجاد شد، که اولا اطراف آن تقريبا بيابان برهوت بوده و جمعيت آن روز مملکت حداکثر 40 ميليون و جمعيت تهران 3ميليون نفر بوده است که هيچ تناسبي با جمعيت 70ميليوني امروز مملکت و ساکنان 10ميليوني تهران ندارد.
ضعف اجرايي در نمايشگاه و بخصوص سالنهاي عرضه کتاب بسيار چشمگير بود و اگر چه مسوولان و کارکنان سالنها بخصوص سرپرست کل آنها انسان هاي خوب و محترم و زحمتکشي بودند، اما چون با مجريان پايين دست کار توجيهي صورت نگرفته بود، غالبا به وظايف خود آشنايي کامل نداشتند و همين امر باعث ايجاد اختلاف و کشمکش لفظي بين آنها و بعضي ناشران و بسياري از مراجعه کنندگان مي شد، تا جايي که هنگام اعلام پايان ساعت کار سالن ها در 8بعدازظهر و گاهي زودتر يا ديرتر بعضي ماموران از بازديدکنندگان با ادب و متانت خواهش مي کردند سالن را ترک کنند و بعضي ديگر از ماموران با احترام زياد، بازديدکنندگان را مي پذيرفتند!
گاهي هم اعلام مي شد که ناشران لطفا تعطيل نکنند؛ چون قرار است فلان وزير محترم تشريف بياورند و ساعت 9اعلام مي شد که تعطيل کنيد؛ چون هيچ وزيري نمي آيد!
آيا براستي اين برنامه ها غيرقابل تنظيم يا قرار است از حجب و حياي ناشران در هر زمينه اي سواستفاده شود؟
درباره حمل و نقل داخل نمايشگاه و اعمال نرخهاي غيرمنطقي براي جابجايي کتاب ، تعيين نرخهاي 200توماني براي اتوبوس هاي 20توماني ، خرابي و دور بودن دستشويي ها و صفهاي 50متري و معطلي نيم ساعته براي رسيدن به دستشويي هاي خراب و انصراف از رفتن به دستشويي و تحمل درد کليه و مثانه و وضعيت بسيار کثيف و غيربهداشتي سرويس ها بهتر است چيزي ننويسم که خاطرات تلخ کليه هاي ورم کرده را زنده نکنم!

چند پيشنهاد
شايد آنچه بنده نوشتم ، قطره اي از دريا باشد که تبديل اين قطره به دريا، کار يک گروه بزرگ کارشناسي و پژوهشگري است.
اما وظيفه روزنامه نگاري و همچنين مشارکت در کار نشر و اشاعه فرهنگ ، ايجاب مي کرد ديده ها و شنيده هايم را بنويسم و در پايان چند پيشنهاد را به معاونت محترم فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي تقديم کنم ، بلکه در دوره هاي بعدي نمايشگاه مورد توجه قرار گيرد.
براي راحتي امر ثبت نام ، به هر ناشري که حتي 5عنوان کتاب در طول 3سال منتشر کرده ، اجازه شرکت در نمايشگاه داده شود ولو در يک غرفه دو متري که اين امر به خودي خود از نقشها خواهد کاست و از اتلاف وقت مسوولان برگزاري و ناشران جلوگيري خواهد کرد.
قرار دادن شرط بالا بودن تعداد عناوين براي شرکت در نمايشگاه به مثابه ايجاد راه بند براي اتوبوسي است که مسافرانش به جاي 50نفر 20نفر باشند! که اين امر هم خلاف قانون و هم خلاف شرع و هم خلاف عرف است.
در آمار کتابهاي منتشر شده ناشران شرکت کننده در نمايشگاه کتاب 16صفحه اي يک عنوان و کتاب 1600صفحه اي هم يک عنوان به حساب مي آيد که اين روش بسيار غلط و غيرعادلانه است و در نتيجه ، ناشري که با سرمايه گذاري سنگين مادي و معنوي 10عنوان کتاب بسيار مفيد و بالاي 1000صفحه منتشر کرده نمي تواند در نمايشگاه حضور يابد، اما ناشري که في المثل 40عنوان کتابش به اندازه يک عنوان کتاب 1000صفحه اي هزينه در برنداشته ، صاحب غرفه اي بزرگ مي شود و بي جهت به خود مي بالد.
به نظر بنده يا بايد قطع و صفحه کتابهاي ناشر محاسبه شود يا تعداد عنوان ها براي شرکت در نمايشگاه ملاک تصميم گيري قرار نگيرد.
براي کتابهاي چهاررنگ هم عادلانه اين است که هر صفحه ، چهار صفحه به حساب آيد! بهتر اين است که براي بعضي ماموران و کارمندان اجرايي نمايشگاه (اگر مثل امسال تازه کار هستند) پيش از شروع به دعوت براي ثبت نام ، کلاسهاي توجيهي برگزار شود و آنها را با وظايفشان آشنا کنند که تنشها و رنخشها تبديل به ديدارهاي شيرين و خاطره انگيز شود و ناشراني که سالهاي سال ازعمر خود را در راه اعتلاي دانش و فرهنگ صرف کرده اند به اين تلقي نرسند که ماموران تازه کار و توجيه نشده اجازه دارند هر طور که مايلند با زحمتکشان عرصه فرهنگ و ادب رفتار کنند و در پايان نمايشگاه از روساي خود انتظار پاداش مادي و معنوي هم داشته باشند!