انتخابات آمریکا: رویکردی تحلیلی انتقادی سرمقاله های روزنامه های کیهان و مردم سالاری

باسمعه تعالی

انتخابات آمریکا: رویکردی تحلیلی انتقادی سرمقاله های  روزنامه های  کیهان و مردم سالاری

اتفاقات مهم داخلی و خارجی موضوعات اصلی همیشگی سرمقاله های روزنامه های کشور است که مطالعه  سرمقاله های آنان،  خواننده را از  مواضع ودیدگاههای  آنان آشنا می سازد. انتخابات چهل و چهارمین رییس‌جمهوری در آمریکا،  یکی از وقایع و رویدادهای اخیر بود که روزنامه های مختلف از زوایای گوناگون به آن پرداخته بودند. انتخابات آمریکا، انتخابات یک کشور نبود که انتخاباتی مهم بود که توجه بیشتر  جهانیان را به خودش جلب کرده بود. تمامی مردم و سیاسیون جهان از اروپا تا آسیا و از آفریقا تا اقیانوسیه، همزمان با آغاز رقابت‌های نفس‌گیر انتخاباتی پی‌گیر روند مبارزاتی رقابت کاندیداها بودند. در هفته‌های پایانی تا روز انتخابات رییس‌جمهوری آمریکا، دل نگرانی‌ نه تنها مربوط به طرفداران و رأی دهندگان دو حزب بزرگ جمهوری‌خواه و دموکرات بود که مردم ایران، افغانستان، فرانسه، ژاپن، کنیا، آفریقایی جنوبی، عراق و… نیز دل نگران نتیجه‌ی این انتخابات بودند. انتخابات این دوره‌ی مهم ریاست جمهوری آمریکا، در اصل رقابت حزبی نبود که مصاف بین گفتمان "جنگ و صلح"، "خشونت و مدارا"، "محافظه‌کاری و لیبرالیسم" و "اضطراب و آرامش" برای جهانیان بود. جدال این دوره، مبارزه بین گفتمان"جوکر" و "بتمن" بود و جهانیان همه دل نگران این بودند مبادا"جوکری دیگر" مجدداً بتواند "بتمن" را شکست دهد و هشت سال خشونت "جوکر" (بوش) با پیروزی "جوکر تازه" استمرار یابد.

در این مقاله تلاش شده است تا مواضع روزنامه کیهان به عنوان یکی از روزنامه های منتسب به حکومت  و روزنامه مردم سالاری  به عنوان یکی از روزنامه های اصلاح طلب با دید انتقادی مقایسه ای قبل و بعد از انتخابات  صورت گرفته و مواضع کلی آنها را جویا شد.

روزهای آغازین مهر ماه که به انتخابات آمریکا نزدیک می شدیم، تصور عمومی در بین برخی نخبگان و عامه جامعه ایرانی این بود  که انتخاب باراک اوباما نامزد دموکرات انتخابات آتی ریاست جمهوری آمریکا به سمت رییس جمهور چهل و چهارم ایالات متحده  یا مک کین نامزد جمهوریخواهان به نفع ایران است. در این میان تحلیل های بسیاری صورت گرفت. در این مقاله قصد داریم تا با تحلیل انتقادی سرمقاله های روزنامه های جناح مختلف ، تحلیلی دقیق تر به موضوع داشته باشیم. اما قبل از شروع بحث لازم دیدم نگاهی اجمالی به طیف بندیهای سیاسی در ایران داشته باشیم. یکی از روزنامه های که مواضع خود را همگان با حکومت نموده بود، روزنامه کیهان بود که همچنان بر مواضع قبلی خود پایبند بود که آمریکا دشمن شماره 1 ایران است و انتخابات هبچگونه تاثیری بر روند روابط ایران و آمریکا نخواهد داشت. دیدگاههای شریعتمداری سردبیر روزنامه کیهان و هم دستانش را در سرمقاله زیر مرور می کنیم.

روزنامه کیهان در یادداشت 1 آبان خود تحت عنوان، «چرخش استراتژيك در ماه آخر» اشاره می کند که مقام هاي كاخ سفيد بوضوح در تلاشند تا در اين ماه آخر، به كارنامه سياست خارجي دولت بوش سر و ساماني بدهند، اين را هم از رفت و آمدهاي مكرر آنها به مناطق «مسئله دار» مي توان فهميد و هم از آنجا كه از دگماتيسم مذاكراتي خود كاسته اند و در حوزه هايي از اساس متفاوت، با واگذار كردن امتيازهاي پس پرده، به كارنامه سازي ظاهري مشغولند.

"مشت ايران بسته مي ماند" يادداشت روز وزنامه‌ي كيهان 9 آبان  به قلم مهدي محمدي است كه در ابتداي آن ايران اسلامي را براي امريكا همواره يك مسئله  لاینحل خوانده است. اكنون كه كمتر از يك هفته به زمان انتخاب رييس جمهور جديد امريكا مانده، ساكنان فعلي و آتي كاخ سفيد سخت در تلاشند تا راه هاي جديد پيش پاي خود باز كنند. مسيرهاي طي شده شايد متفاوت باشد، اما هر كس از هر راهي كه رفته به همين يك نتيجه رسيده است: «بايد براي كار كردن با ايران قدرتمند آماده شد».

این روزنامه با ضرورت گفتگو و تعامل با رييس جمهور شدن اوباما  او را  بي ترديد حاوي تهديدهايي خطرناك براي ايران می داند. دو تن از تحليلگران سابق شوراي امنيت ملي امريكا اخيرا در مقاله اي به رييس جمهور بعدي امريكا توصيه كردند «به روش هاي كوتاه آمدن در مقابل ايران» بينديشد چون «همه راه هاي دور زدن ايران مسدود است».

مختصات يك چالش» عنوان يادداشت روز روزنامه‌ي كيهان 12 آبان  به قلم محمد ايماني است كه در ابتداي آن مي‌خوانيد؛پيش بيني آينده روابط ايران و آمريكا در طول 3 دهه اخير همواره موضوعي جالب و جذاب و در عين حال پراهميت براي ناظران سياسي بوده است.

روزنامه درکیهان در  يادداشت روز 13 آبان 87 با عنوان «بن بست در كدام سو؟» به قلم حميد اميدي آورده است : رهبرمعظم انقلاب هفته پيش در ديدار جمعي از دانش آموزان و دانشجويان با ايشان، اختلاف ايران و آمريكا را فراتر و ريشه اي تر از اختلاف نظرهاي سياسي دانستند و تاكيد كردند كه پايان رويارويي ايران و آمريكا، بن بست براي رژيم استكباري آمريكاست.

ايشان همچنان تنفر و انزجار ملت ايران از آمريكا را عميق دانسته و افزودند: «علت اين مساله، توطئه هاي مختلف دولت آمريكا عليه كشور و ملت ايران در طول بيش از 50 سال گذشته است و آمريكايي ها ضمن آنكه از اين اقدامات عذرخواهي نكرده اند، همچنان به استكبارورزي خود ادامه مي دهند.»
اين اظهارات در آستانه سالروز تسخير لانه جاسوسي و روز ملي مبارزه با استكبارجهاني و هم چنين يك هفته مانده به انتخابات رياست جمهوري آمريكا، نشان دهنده مشي راهبردي سياست خارجي ايران در قبال مساله رابطه با آمريكا بوده و به نوعي به مباحث ايجاد شده در اين باره پايان مي دهد.

«راز زدايي از يك شكست» عنوان يادداشت روز روزنامه‌ي كيهان به قلم سعدالله زارعي است كه در آن نوشته است ؛نتايج و روند انتخاباتي آمريكا بيش از آنكه از يك «پيروزي» خبر دهد از يك «شكست مطلق» خبر داد و از اين رو در تحليل صفحه انتخاباتي 14 آبان- 4 نوامبر- اين ميراث آمريكا در دوره بوش بود كه محمل اكثر تحليل ها و تفسيرهاي سياسي رسانه ها بود و دقيقاً همين زاويه بود كه از حدود دو سال پيش، انتخابات سال 2008 آمريكا را «بسيار مهم» معرفي مي كرد.

«در مذمت خوشبيني» عنوان يادداشت روز روزنامه‌ي كيهان پنجشنبه 16 آبان به قلم مهدي محمدي است كه در آن مي‌خوانيد؛ اردك لنگ بالاخره زمين خورد. انتخابات 4 نوامبر شايد از معدود مبارزات انتخاباتي امريكا در قرن حاضر و حتي قرن گذشته بود كه از يك سال قبل تقريبا همه مي توانستند با قاطعيت نتيجه آن را حدس بزنند. جرج بوش لكه ننگي بر دامن اهل سياست در امريكا نشاند كه حتي جمهوري خواهان هم انگيزه چنداني براي دفاع از آن نشان ندادند و به همين دليل ديديم كه در طول دوره چند ماهه مبارزات انتخاباتي درون حزبي خود بي دغدغه برخي از سياست هاي اصلي او در عرصه هاي داخلي و خارجي را هم به نقد كشيدند. اما پس از اينكه مبارزات درون حزبي پايان يافت و كانديداي اصلي دو حزب مشخص شد، تكرار يك فرمول هميشگي موجب شد غلبه اوباما بر مك كين به پديده اي حتمي تبديل شود.

«نگاه ايراني به يك تغيير» يادداشت روز روزنامه‌ي كيهان به قلم محمد ايماني است كه در آن مي خوانيد؛ انتخاب رئيس جمهور جديد آمريكا از چشم انداز ايران مي تواند متضمن چه پيام هايي باشد؟ معناي انتخاب باراك اوباماي دموكرات و ناكامي مك كين جمهوري خواه چيست؟ سهم ايران در اين اتفاق چه بود؟ براي آينده چگونه بايد تدبير و تدارك كرد؟ آيا بايد ذوق زده و خوشحال بود يا نگران شد و ترسيد؟ يا اينكه هم شادمان بود و هم با احتياط پيش رفت؟ آينده روابط چه مي شود؟ چه چيز «تغيير» مي كند - آن گونه كه شعار جذاب اوباما بود- يا بايد تغيير كند و تغيير مي كند؟ اين پرسش ها و ده ها سؤال از اين دست در پي پيروزي پر سر و صداي دموكرات ها در انتخابات رياست جمهوري و اكثريت يافتن آنها در كنگره آمريكا، به پيش كشيده شده و ضرورت دارد كه «نگاه ايراني» به ماجرا منطبق بر واقعيات شفاف شود. این روزنامه همچنین  نقش و سهم ايران در اقبال مردم آمريكا به دموكرات ها پس از 14 سال را  مهم جلوه می دهد  همچنین اتنخاب اوباما را به ضرر ایران  جلوه می دهد و اشاره می دارد در صورت پیروزی اوباما :

- ب ا اسراییل و لابی یهودی آمریکا پیوند محکم تری دارد

- سعی در کاهش قیمت نفت دارد

- از محبوبیت و مشروعیت بین المللی افزون تری برخوردار است(حتی در میان جوامع در حال توسعه،کشورهای فقیر آفریقایی و در جهان اسلام)

نکات مهم از روزنامه کیهان:

1-     انتخابات آمریکا هیچ تغییر بنیادی اتخاذ نخواهد کرد؛

2-     ایران دشمن شماره یک آمریکاست؛

3-     اوباما از مک کین خطرناک است؛

4-     تنها راه نجات آمریکا کوتاه آمدن و تعامل با ایراناست؛

5-     نتایج انتخابات را از پیش تعیین شده می داند؛

6-      عامل پیروزی اوباما را ناکارآمدی دولت بوش می داند.؛

7-     نقش ایران در پیروزی دموکراتها مهم جلوه می کند.؛

8-     دیدگاه روزنامه کیهان همسویی با سخنان رهبری دارد؛

9-     تحلیل های روزنامه کیهان همچنان چشم بسته پیش می رود.

آنچه که می توان در باره روزنامه کیهان بیان داشت که مواضع روزنامه کیهان تا قبل از سرمقاله 13 آبان کمی با خوش بینی بود و انتخاب اوباما را به مراتب بهتر از مک کین می داند آن هم به دلیل سیاستهای اوباما، اما بعد از سخنان رهبری روزنامه کیهان مواضع خود را به طور کلی  در جهت سخنان رهبری سوق داده و آمریکا را دشمن شماره یک خود می داند. انتخاب هر دو نامزد هیچ تاثیری بر روابط ایران و آمریکا نخواهد داشت در صورتی که واقعیت چیز دیگری است.

 اما روزنامه مردم سالاری از  حزب مردم سالاری به مدیر مسئولی دکتر مصطفی کواکبیان که به نظر می رسد با درایت و دقت بیشتر به تحلیل موضوع پرداخته باشد و این انتخابات را برای ایران فرصتی می داند که در روابطشان تجدید نظر داشته و مواضع اصولی انتخاب نمایند. نگاهي به انتخابات رياست جمهوري آمريکا» عنوان يادداشت روز13 آبان روزنامه‌ي مردم سالاري به قلم الهام نظام جو است كه در آن مي‌خوانيد؛14 آبان ماه انتخابات رياست جمهوري آمريکا  آغاز مي شود.با اين انتخابات تکليف چهل وچهارمين رئيس جمهور آمريکا مشخص مي شود. 56 انتخابات رياست جمهوري در اين کشور برگزار شده است که انتخابات اين دوره 5 ميليارد دلار هزينه در بر داشته که پرهزينه ترين انتخابات نام گرفته است. این روزنامه با احتیاط وسیاست تساهل و تسامح را در پیش گرفته و انتخابات آمریکا را مورد مداقه قرار داده و انتخاب اوباما را فرصتی می داند که سردمداران حکومت ما باید از این فرصت استفاده کرده و با تغییر در رویه ها و نگرشها و برخوردها در جهت حفظ و ثبات منطقه استفاده نمایند.

در سرمقاله  14 آبان87 تحت عنوان  «تغيير پايان تاريخ محسن دقت دوست»  است كه در می نویسد: خوب گوش کنيد، اين صداي پاي «پاپا نوئل» نيست که براي کريسمس آماده مي شود، اين صداي "رگبار" مسلسل هاي سربازان ناتو در افغانستان هم نيست، اين صداي قلب آمريکائي هاست که خود را آماده ورود به "عصر تغيير" مي کنند و جالب اينکه گمانه ها صراحت دارند که رهبري اين عزيمت تاريخي را يک سياهپوست آفريقايي تبار بر عهده خواهد داشت. همچنین در پایان اشاره می کند که ، دمکراتها که در شرايطي قرار دارند که پيروزي آنها در رقابت پيش رو چه براي رياست جمهوري و چه براي کرسيهاي نمايندگي کنگره کاملا در دسترس به نظر مي رسد، شعار اصلي خود را تحت عنوان کلي و نامفهوم "تغيير" قرار داده اند. جدل هاي فراواني بر سر اينکه هدف اين تغييرات برنامه هاي مديريتي ايالات متحده در داخل مرزهايش را شامل مي شود يا دامنگير "دکترين نظم جهاني" هم خواهد شد صورت گرفته.

عده اي تصور مي کنند با جايگزيني باراک اوباما وضع تغيير مي کند، بايد تا انتخابات آمريکا منتظر بود و ديد آيا او به رياست جمهوري مي‌رسد يا نه؟!

«شکست مک کين از بوش»عنوان يادداشت روز روزنامه‌ي مردم سالاري به قلم دکتر امير مدني است كه در آن مي‌خوانيد؛ کسي که به کاخ سفيد پا خواهد گذاشت متناسب با نقش وزن آمريکا در جهان کنوني و از براي تامين منافع ملي آمريکا به تدوين استراتژي  مي پردازد و نبايد انتظار تغييري در چارچوب و اساس عملکرد بينالمللي آمريکا را داشت. با اين وجود و با اينکه پيروزي اوباما به گونه اي ناشي و مشتق از ناچاري ها و در اثر ناتواني حاکميت راست نومحافظه کار در مديريت مسايل داخلي و جهاني به نظر مي رسد نمي توان غلبه اميد را بر ترس انکار کرد. همچنین براين باور است  که پيروزي باراک اوباما مي تواند فرصتهايي در جهت دفاع از منافع ملي ايران به همراه داشته باشد پس از طراحي قانون اساسي آمريکا توسط جيمز مريسون و به وجود آوردن مبنايي براي مباحث حقوقي جهان و پس از تصويب قانون اساسي آمريکا به همت توماس جفرسون و جورج واشنگتن و لغو برده داري به فرمان ابراهام لينکن، سومين نقطه عطف در تاريخ تحول دموکراسي و حقوق بشر در ايالات متحده است که مي تواند تاثيرات و پيامدهاي بزرگي در جهان داشته باشد. و با اعاده حيثيت از دموکراسي و همگرايي بين المللي و ترک يکجانبه گرايي اعتبار جهاني آمريکا را بازسازي کند. به  ا ين اميد و شرط که اوباما آواز در چپ  نيفکند و به راست خيزد.

روزنامه مردم سالاری  مواضع خود را قبل و بعد از انتخابات یکی دانسته و :

1-     دموکراتها را پیروز قطعی می داند؛

2-     سیاسیت تغییر را عامل پیروزی اوباما می داند؛

3-     عامل شکست مک کین را بوش؛

4-     پیروزی اوباما را فرصتهای در جهت منافع ملی می داند.

جمع بندی

شواهد و قرائن نشان می دهد که جمهوریخواهان پس از دو دوره چهار ساله  برکاخ سفید ، روند سياستهاي جهاني و ملي آمريكا به سمتي رفته است كه اكثر شاخصهاي قدرت آمريكا دچار خدشه و افول شده‌اند. از بعد نظامي، آمريكا در باتلاق‌‌هاي افغانستان و عراق گير افتاده و تلفات انساني و هزينه‌هاي اقتصادي هنگفتي را متحمل شده است. از نظر اقتصادي نيز وضعيت نگران كننده است. به طوري كه در پايان دوره رياست بيل كلينتون بر كاخ سفيد، اين كشور داراي بيش از 230 ميليارد دلار مازاد ذخيره ارزي بود، در حالي كه ميراث بوش پسر براي اوباما، بيش از 390 ميليارد دلار كسري ذخيره ارزي است. از بعد سياسي نيز آمريكا در صحنه جهاني كاملا بي اعتبار شده و به پايين‌ترين درجه محبوبيت خود طي سالهاي اخير رسيده است. ميزان تنفر جهاني از سياستهاي يكجانبه گرايي و خشونت‌زايي آمريكا به بالاترين حد خود رسيده و حيثيت ملي و جهاني آمريكا به شدت تنزل كرده است. ‌

پيروزي قابل توجه اوباماي دموكرات بر مك‌كين جمهوري خواه، حاوي پيامهاي زيادي در سطح ملي آمريكا و سطح جامعه بين‌الملل بوده است. هر چند كه عده‌اي بر اين اعتقادند كه در رويكردها و سياستهاي آمريكا به مسائل جامعه جهاني، تغييرات چنداني بوجود نمي‌آيد، اما به نظر مي‌‌رسد كه اوباما با شعار تغيير، در صدد تحول در رويكردها و سياستهاي ملي و جهاني آمريكا و ترميم چهره منفور اين كشور در بين افكار عمومي مردم جهان است. ‌آنچه در اينجا مهم و مورد توجه است، بررسي رويكرد‌‌ها و سياستهاي اوباما در برابر جمهوري اسلامي ايران است كه بايد با شعارهاي انتخاباتي او و نيز شعار محوري تغيير وي، همخواني داشته باشد. اوباما در سخنرانيهاي انتخاباتي خود از گفتگوي بدون پيش شرط با ايران سخن گفته است. گرچه او بعدا تا حدي اين گفته خود را تعديل نمود ولي به هر حال اين سخن وي با سياست محوري نياز به تغيير او نيز تناسب دارد. البته راهبرد مشترك اوباما و مك كين در موضوع هسته اي ايران، اعمال فشارهاي هرچه بيشتر بر ايران بوده است. اما تفاوت آنها در روش‌‌هاي اجرايي و تاكتيك‌‌هاي مورد نياز براي اعمال اين سياست مي‌‌باشد. اوباما در جريان مبارزات انتخاباتي خود بارها تاكيد كرد كه تاكتيك جمهوري خواهان، كم بها دادن به تاثير فشار اقتصادي و تلاش براي استفاده از تهديد نظامي عليه ايران بوده است. ‌اما  نگاهی به سرمقاله های روزنامه ها نشان می دهد که  این روزنامه ها  تحلیل های خود را بر اسا یک نوع بدبینی و بی اعتمادی  که از گذشته نسبت به آمریکا و سیاستهای آنها داشته اند و بر اساس خواست  منتسب به خود تحلیل های را انجام می دهند. اما واقعیت این است که ما امروز در جهانی زندگی می کنیم که  دسترسی به اطلاعات حق شهروندی مردم است و پیشرفت در ابزارهای خبر رسانی سبب گردیده که با آگاهی از مسائل روزمره و جاری علی رغم سانسورهای خبری  با چشمانی باز موضوعات را تحلیل و وقایع را دنبال  کنند. نمونه بارز آن از زبان کودکانی می توان شنید که در برخی از نظر سنجی ها اوباما را پیروز میدان می دانستند و دلیل آن هم واضح بود دوری از خشونت . چون مردم آرامش، صلح و صفا را دوست دارند آن چیزی که برخی از مسئولین به دنبال آن نیستند. 

الف:  جدول سرمقاله های روزنامه های دو جناح  پیش ازانتخابات آمریکا

ب:  جدول سرمقاله های روزنامه های دو جناح  پس از انتخابات آمریکا